Halife El-Meʾmūn dünya haritasının fiziki coğrafya özellikleri açısından değerlendirilmesi
El-Me’mûn dünya haritası, erken dönemlerde Müslüman coğrafyacılarının yeryüzü tasvirinde elde ettikleri gelişmiş teknik bilgileri yansıtması bakımından çığır açıcı bir kartografik üründür. Bu haritanın yeryüzünü oldukça ileri bir düzeyde tasvir etmesi onu diğer çağdaşlarından ayıran en önemli özelliklerinden birisidir. İslam kültür medeniyetinin erken dönem coğrafi bilgi birikimini yansıtan bu harita, aynı zamanda yapıldığı dönemin mekânsal algısını göstermesi bakımından çok büyük bir değer taşır. Bu çalışmada, El-Me’mûn dünya haritasının fiziki coğrafya özellikleri açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma içeriği daha hızlı ve güvenilir bilgiler üretmek için Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tekniklerine dayalı topografik ve kartometrik doğruluk değerlendirmesi yöntemleriyle desteklenmiştir. Çalışma sonuçları El-Me’mûn dünya haritasının yeryüzünün tasvirine ait döneminin en gelişmiş replikası veya temsili bir çizimi olduğunu göstermiştir. Bu tür tarihi haritalar, modern coğrafi haritalar gibi detaylı ve nicel bilgi sağlamak için tasarlanmamıştır. Dolayısıyla bu harita belirli coğrafi özelliklere ait bir sayı değeri vermekten ziyade dönemin coğrafi bilgilerini ve bilinen dünyayı genel bir bakış açısıyla sunmaktır. Fiziki coğrafya özelliklerini gerçeğe oldukça yakın bir şekilde gösteren bu haritada coğrafi doğruluk kısmen sınırlı olmaktan öte, Orta Çağ koşulları için olağanüstü bir başarıya işaret etmektedir. Sonuç olarak küçük ölçekli teorik bir harita olan El-Me’mûn dünya haritası, dönemine ait topografya ve iklim özellikleri ile ilgili bilgi veren topoklimatik bir haritadır.
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Tarihi Coğrafya, Coğrafi Bilgi Sistemleri |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 21 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 10 Kasım 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 14 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 20 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2 |
