İstanbul’da 2003–2024 yılları arasında ilçe bazlı yapılaşma ve yüzey sıcaklığı ilişkisi: MODIS verileri ile bir analiz

Kentsel alanlarda arazi yüzey sıcaklığı (Land Surface Temperature, LST) ile yapılaşma yoğunluğu arasındaki ilişki, alt-idari birimden metropol ölçeğine uzanan hiyerarşide; çekirdek–çeper, kıyı–iç kesim ve alçak alan–yükselti kuşağı karşıtlıkları boyunca, ayrıca geçirimsiz yüzey oranı, yeşil alan sürekliliği ve yerel topo-klimatik koşullar (ör. vadi/rüzgâr koridorları) tarafından belirgin şekilde şekillenen mekânsal gradyanlar üretmektedir. Bu çalışma kapsamında, 2003–2024 yılları arasındaki LST değişimleri zamansal ve mekânsal düzeyde analiz edilmiştir. MODIS uydu verilerine dayalı tematik haritalar ve regresyon analizleri aracılığıyla, sıcaklık eğilimleri ilçe ölçeğinde değerlendirilmiş; Avrupa ve Anadolu yakaları ayrı ayrı ele alınarak karşılaştırmalı bulgular elde edilmiştir. Avrupa ve Anadolu yakaları ayrı ayrı ele alınarak karşılaştırmalı bulgular elde edilmiştir. Bu kapsamda, her ilçe için 2003–2024 dönemine ait yıllık ortalama LST serisi üzerinde basit doğrusal regresyon (OLS) ile zaman eğilimi uygulanmış, eğimler °C/yıl cinsinden hesaplanmıştır. Sonuçlar, yüzey sıcaklıklarında yıllar içinde belirgin bir artış olduğunu; bu artışın özellikle yapı yoğunluğu, yeşil alan kaybı ve geçirimsiz yüzeylerin genişlemesi gibi kentleşme dinamikleriyle doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Esenyurt, Küçükçekmece, Avcılar, Bağcılar, Pendik ve Maltepe gibi ilçelerde ısı birikimi eğiliminin güçlendiği gözlemlenirken; Şile, Çatalca, Belgrad Ormanı ve Karadeniz kıyısındaki ormanlık alanlarda görece düşük LST değerlerinin korunduğu tespit edilmiştir. Genel olarak, kentsel yayılma ile birlikte LST değerleri bölgesel ölçekte yükselmekte; bu durum sürdürülebilir kentsel planlama, yeşil alanların korunması ve iklim dostu kent politikalarının LST artışlarını sınırlamak açısından kritik olduğunu ortaya koymaktadır.

Fatih Işık

Aralık 21, 2025 - 14:09

0 9